Ba năm sau khi con trai qua đời, tôi thay con dâu trông nom nhà cửa, chăm sóc cháu trai.

Nó làm hộ lý ở tỉnh thành, mỗi tháng chỉ về một hai ngày.

Mỗi tháng, tôi chỉ nhận từ tay nó ba trăm tệ tiền sinh hoạt.

Ba trăm tệ, vừa phải mua gạo mua rau, vừa phải đóng tiền gas, tiền điện nước, còn phải lo bữa sáng bữa tối cho cháu trai.

Buổi sáng tôi nhặt những cọng rau người ta bỏ đi, buổi tối đi nhặt chai lọ, ngày nào cũng mệt đến đau lưng mỏi eo.

Cho đến khi cháu trai cần đóng tiền tài liệu, tôi lục tung ví mà trong túi chỉ còn 13,2 tệ, cuối cùng tôi không chịu nổi nữa.

Tôi gọi điện hỏi con dâu xin tiền, nó lại mất kiên nhẫn:

“Mẹ, chẳng phải con vừa đưa tiền sinh hoạt rồi sao? Sao mẹ lại hỏi xin tiền nữa?”

Khoảnh khắc ấy, lòng tôi lạnh hẳn.

Cho đến tối bữa cơm tất niên, tôi nghe nó oán trách:

“Ngày nào cũng chỉ biết đòi tiền, tiền của tôi chẳng lẽ từ trên trời rơi xuống sao?”

Cơn giận dữ và tủi thân tôi nhịn suốt ba năm cuối cùng cũng bùng nổ:

“Cô không muốn đưa tiền thì cứ nói thẳng! Tôi thay cô nuôi con, còn phải lấy cả tiền lương hưu bù vào! Cô đối xử với mẹ chồng mình như thế đấy à!”

Nó lại vừa khóc vừa gào lên:

“Mỗi tháng con đưa mẹ sáu nghìn ba trăm! Mẹ còn ngày nào cũng hỏi xin tiền, rốt cuộc mẹ muốn con đưa bao nhiêu mới đủ hả? Hả?”

Tôi sững người.

“Sáu nghìn ba trăm gì chứ? Mỗi tháng tôi chỉ nhận được ba trăm thôi.”

Khoảnh khắc ấy, cả phòng ăn lặng ngắt.

1.

Lúc chợ sáng sắp tan, dưới đất còn sót lại nửa sọt rau.

Bẹ cải đã ngả vàng, lá rau chân vịt thì thối mất một nửa.

Ông chủ bán rau thấy tôi ngồi xổm xuống lựa, liền thở dài.

“Thím Triệu, mấy thứ này hỏng cả rồi, thím cứ mang về ăn đi, tôi không lấy tiền.”

Mặt tôi nóng lên.

“Sao có thể lấy không được.”

Tôi móc hai đồng xu trong túi đặt lên sạp rồi xách rau về.

Vừa đến cổng khu chung cư, thím Lý đã gọi tôi lại.

“Thu Liên, lại mua rau rẻ đấy à?”

Tôi không đáp.

Bà ấy vẫn cố ghé lại nhìn.

“Ôi trời, cái này mà ăn được sao? Con dâu bà ở tỉnh thành chẳng phải kiếm được khá nhiều à? Sao lại để bà sống thành thế này?”

Tim tôi như bị kim châm.

Mấy lời này suốt ba năm qua tôi nghe đến chai cả tai rồi.

Sau khi con trai tôi, Lục Kiến Minh, qua đời vì tai nạn xe, con dâu Thẩm Tình nói phải ra ngoài kiếm tiền trả khoản vay mua nhà, lo cho con ăn học.

Nó để cháu trai Lục Tử Ngang lại cho tôi rồi một mình lên tỉnh thành làm hộ lý.

Lúc ấy tôi còn thương nó.

Một người phụ nữ mất chồng, lại có con nhỏ, cuộc sống chẳng dễ dàng gì.

Nhưng sau này tôi mới biết, người khổ không chỉ có mình nó.

Mỗi tháng tôi chỉ nhận được từ nó ba trăm tệ.

Một trăm mua gạo, bột mì và dầu ăn, một trăm mua rau, một trăm để dành đóng tiền gas, điện nước.

Đến thịt tôi còn chẳng dám nhìn lâu.

Thím Lý vẫn tiếp tục nói:

“Con trai bà mà còn sống, nó có để bà chịu khổ thế này không? Bà nuôi con giúp nó, mỗi tháng nó cho ba trăm, thế chẳng khác gì bố thí ăn mày.”

Tôi siết chặt túi rau, không phản bác.

Về đến nhà, Lục Tử Ngang vừa mới ngủ dậy.

Nó đang học lớp tám, tuổi lớn nhanh, sức ăn cũng khỏe.

Nhìn thấy nồi mì lõng bõng chẳng có mấy thứ, nó nhíu mày.

“Bà, lại ăn món này nữa à?”

Tôi bỏ những lá rau vừa nhặt vào.

“Bà đập thêm cho cháu một quả trứng.”

Nó không nói gì nữa, cúi đầu nhìn điện thoại.

Ăn được một nửa, nó lấy từ cặp sách ra một tờ thông báo.

“Trường phải đóng tiền tài liệu, ba trăm tám mươi.”

Đôi đũa trong tay tôi khựng lại.

“Tuần trước chẳng phải vừa đóng tiền lớp rồi sao?”

“Khoản này khác, ngày mai hết hạn.”

Giọng nó rầu rĩ.

Tôi nhìn tờ giấy ấy, trước mắt tối sầm.

Ba trăm tám mươi.

Tháng này tôi mới nhận được ba trăm tiền sinh hoạt.

Tôi lấy sổ tiết kiệm ra nhìn, tiền lương hưu vẫn chưa về, trong ngăn kéo chỉ còn hơn bảy mươi tệ tiền lẻ.

Buổi chiều, tôi gọi điện cho Thẩm Tình.

Rất lâu sau nó mới nghe máy, giọng cố tình hạ thấp.

“Mẹ, con đang ở nhà chủ, mẹ có việc gì thì nói nhanh nhé.”

Tôi nuốt nước bọt.

“Tử Ngang phải đóng tiền tài liệu ở trường, trong nhà không đủ tiền, con chuyển thêm về một ít đi.”

Đầu bên kia im lặng hai giây.

Sau đó giọng nó lập tức lạnh xuống.

“Mẹ, đầu tháng chẳng phải con vừa đưa tiền rồi sao? Sao lại không đủ nữa?”

Lửa giận trong tôi lập tức bốc lên.

“Chút tiền cô đưa thì đủ làm gì? Con cô ăn uống không cần tiền à? Điện nước trong nhà không cần tiền à?”

Nó như bị tôi chọc tức đến bật cười.

“Mẹ, mẹ đừng lần nào mở miệng cũng bảo hết tiền. Tiền bên này của con cũng đâu phải từ trên trời rơi xuống.”

Ngực tôi nghẹn cứng.

“Tôi thay cô nuôi con, cô nói chuyện với tôi như thế à?!”

Giọng Thẩm Tình vừa mệt mỏi vừa mất kiên nhẫn.

“Con không có ý đó. Bên này con còn bận, cứ thế trước nhé.”

Điện thoại “tạch” một tiếng rồi bị cúp.

Tôi cầm điện thoại, rất lâu không nhúc nhích.

Nồi mì trong bếp đã nát thành một cục.

Bỗng nhiên tôi cảm thấy mình thật nực cười.

Tôi trông nhà giúp nó, nuôi con giúp nó.

Đến cuối cùng, tôi chỉ hỏi xin tiền đóng tài liệu cho chính con trai nó mà nó còn thấy tôi phiền.

2.

Ngày hôm sau, tôi kéo hết những thùng giấy cũ trong tủ ra bán.

Ông chủ chỗ thu mua phế liệu cân xong, đưa tôi hai mươi chín tệ bốn hào.

Tôi lại ra chợ nhặt vài củ cải rẻ tiền, sau đó về nhà lấy chiếc dây chuyền bạc tôi cất kỹ dưới đáy hòm ra.

Đó là món chồng tôi mua cho tôi khi ông ấy còn sống.

Rất mảnh, chẳng đáng bao nhiêu tiền.

Tôi đem đến cửa hàng thu mua vàng bạc, đối phương nhìn hai lượt rồi nói:

“Nhiều nhất một trăm tám mươi.”

Tim tôi đau đến run lên, nhưng cuối cùng vẫn bán.

Gom đủ tiền tài liệu, tôi đưa cho cháu trai.

Lúc nhận tiền, ánh mắt nó né tránh một chút.

“Bà, bà vất vả rồi.”

Nghe câu ấy, lòng tôi mềm xuống.

Đứa trẻ không còn bố, mẹ lại ở bên ngoài, thật sự chẳng có ai quản nó.

Dù tôi có khổ thế nào cũng không thể để nó ở trường phải cúi đầu trước người khác.

Nhưng những ngày tháng như vậy càng sống càng khiến người ta nghẹt thở.

Gas trong nhà sắp hết.

Tôi tiếc tiền không dám nạp, chỉ có thể dùng bếp điện nhiều hơn.

Những ngày lạnh nhất mùa đông, ngón tay tôi nứt toác vì rét, tối chui vào chăn rất lâu vẫn không ấm lên được.

Thẩm Tình thì lại như chẳng có chuyện gì.

Cách mười ngày nửa tháng, nó mới gọi video một lần.

Lần nào cũng chỉ vội vàng vài câu.

“Mẹ, Tử Ngang ăn cơm chưa?”

“Mẹ, ở nhà vẫn ổn chứ?”

“Mẹ, bên này con bận, con cúp trước nhé.”

Có một lần, tôi không nhịn được mà nói:

“Trong nhà hết tiền mua gas rồi.”

Nó lập tức nhíu mày.

“Mẹ, có phải mẹ lại đem tiền cho họ hàng vay rồi không?”

Câu ấy khiến tay tôi run lên vì tức.

“Thẩm Tình, cô có ý gì? Tôi từng này tuổi rồi, còn cầm tiền của cô đi làm đẹp mặt với họ hàng à?”

Giọng nó cũng cứng lên.

“Thế sao tiền lúc nào cũng không đủ? Mỗi tháng con đều sắp xếp rõ ràng, mẹ có thể để con bớt phải lo một chút được không?”

Tôi nhìn khuôn mặt nó trên màn hình.

Sạch sẽ, trắng trẻo, mặc tạp dề của nhà chủ, phía sau là phòng khách rộng rãi sáng sủa.

Còn phía tôi, góc tường bong tróc, bếp đầy vết dầu mỡ, trong rổ rau chỉ có hai quả dưa chuột héo.

Bỗng nhiên tôi không muốn nói nữa.

“Được, tôi không để cô phải lo.”

Tôi cúp máy thẳng.

Từ đó về sau, tôi càng ít chủ động liên lạc với nó.

Thím Lý thấy sắc mặt tôi không tốt lại đến thêm dầu vào lửa.

“Nó lại bày sắc mặt với bà à?”

Tôi không trả lời.

Bà ấy chậc chậc hai tiếng.

“Góa phụ trẻ bây giờ ấy à, lòng dạ bay đi đâu hết rồi. Bản thân ở thành phố sống sung sướng, ném người già với con cái ở nhà. Bà còn nhịn nó làm gì?”

Tôi nghiến răng nói:

“Nó mà dám bạc đãi tôi, tôi cũng đâu phải người chết.”

Nói xong câu ấy, ngay cả tôi cũng giật mình.

Trước đây tôi luôn nghĩ chuyện xấu trong nhà không nên đem ra ngoài.

Nhưng một khi bị ép đến đường cùng thì thể diện cũng chẳng đáng là bao.

Gần đến tháng Chạp, Tử Ngang lại mang về một tờ giấy thu tiền.

Đặt bổ sung đồng phục, sáu trăm hai mươi.

Tôi nhìn mấy chữ ấy, đầu óc ong ong.

Buổi tối tôi lại gọi cho Thẩm Tình.

Điện thoại vừa kết nối, tôi không vòng vo.

“Chuyển thêm sáu trăm hai mươi về đây, tiền đồng phục của con.”

Đầu bên kia truyền tới tiếng thở dốc bị cố hạ thấp, như thể nó vừa mới làm xong việc.

“Mẹ, mẹ có thể đừng cứ hễ có chuyện là hỏi xin tiền được không? Tháng này con vừa trả tiền vay mua nhà, người già bên nhà chủ lại nhập viện, con đến ngủ cũng chẳng được ngủ.”

Tôi tức đến bật cười.

“Cô không được ngủ, còn tôi thì được ngủ à? Ngày nào tôi cũng hầu con cô, mua rau nấu cơm giặt quần áo. Tôi không mệt sao?”

Nó trầm giọng:

“Mẹ đừng lấy Tử Ngang ra ép con.”

Tôi lập tức nổi trận lôi đình.

“Tôi lấy nó ép cô? Thế nó là do ai sinh? Chồng cô mất rồi, cô ném con cho tôi, đến tiền cũng tiếc không muốn đưa.”

“Thẩm Tình, làm người không thể vô lương tâm như vậy!”

Đầu bên kia im bặt.

Rất lâu sau, nó mới nói:

“Mẹ, lời mẹ nói khó nghe quá.”

“Thấy khó nghe thì tự về mà nuôi!”

Tôi gào xong, cúp máy luôn.

Đêm ấy tôi tức đến thức trắng cả đêm.

Cuối cùng tôi đã xác định, Thẩm Tình không phải không có tiền.

Nó chỉ không muốn đưa mà thôi.

3.

Ngày hai mươi tám tháng Chạp, Thẩm Tình trở về.

Nó kéo theo vali, mặc một chiếc áo phao màu be, quàng khăn xám xanh.

Nhìn thế nào cũng tươm tất hơn người ngày ngày quanh quẩn bên bếp như tôi.

Vừa vào cửa, nó đã gọi:

“Mẹ, con về rồi.”

Tôi không đáp.

Nó bày những thứ mang về lên bàn.

Sữa, các loại hạt, trà, còn có đôi giày thể thao mới mua cho Tử Ngang.

Cuối cùng, nó lấy một chiếc túi đưa cho tôi.

“Mẹ, con mua áo bông cho mẹ, mẹ thử đi.”

Tôi liếc qua.

Nhãn giá vẫn còn treo, ba trăm chín mươi chín tệ.

Ngọn lửa trong lòng tôi lại bốc lên.

Ba trăm chín mươi chín tệ mua một chiếc áo bông cho tôi xem.

Trong khi mỗi tháng chỉ đưa tôi ba trăm để sống.

Nó đúng là biết diễn.

Tôi cười lạnh.

“Áo này tôi không mặc nổi.”

Động tác của Thẩm Tình khựng lại.

“Mẹ, mẹ lại làm sao vậy?”

“Tôi chẳng làm sao cả.”

Tôi quay người vào bếp.

Nó đi theo, cố nén giận hỏi:

“Con vừa mới về, mẹ đã bày sắc mặt. Rốt cuộc mẹ muốn con phải thế nào?”

Tôi đặt mạnh con dao xuống thớt.

“Tôi muốn cô đừng chỉ mua mấy thứ làm màu này. Cuộc sống trong nhà ra sao, trong lòng cô không biết à?”

Sắc mặt nó cũng trở nên khó coi.

“Cả năm con làm việc bên ngoài, về nhà mua chút đồ cũng thành sai sao?”

“Cô làm việc là làm cho tôi à?”

Tôi nhìn nó.

“Con cô có phải ăn cơm không? Có phải mặc quần áo không? Trường học có phải đóng tiền không?”

“Mỗi tháng cô cho có từng ấy tiền, tôi còn phải đội ơn đội nghĩa cô à?”

Càng nói tôi càng tủi.

“Ba năm qua tôi sống thế nào, cô không nhìn thấy sao? Mua rau tôi lựa loại rẻ nhất, gas không dám nạp, thịt không dám mua.”

“Tử Ngang cứ mở miệng là trường cần tiền, tôi phải lấy lương hưu của mình bù vào.”

“Còn cô thì hay rồi, trong điện thoại chê tôi suốt ngày đòi tiền, giờ về đây giả vờ hiếu thảo cái gì!”

Mắt Thẩm Tình đỏ lên, nhưng nó vẫn nghiến răng.

“Mẹ tưởng con ở ngoài hưởng phúc sao? Con lau người, thay tã cho người già nằm liệt giường, nửa đêm phải dậy ba bốn lần.”

“Chủ nhà chỉ cần không hài lòng một câu, con phải cúi đầu cười xin lỗi. Con không về nhà, chẳng lẽ là vì con không muốn về sao?”

“Thế cô cũng không thể bạc đãi tôi và con cô!”

Giọng tôi còn lớn hơn nó.